نمایشگاه صنعت ساختمان 1397
17 ژوئن 2019

آجـر چیست؟

آجر چیست؟
تعریف آجر فراورده های ساختمانی است که در گونه های رسی ، شیلی و شیستی ، ماسه آهکی ، بتنی و شکل های گوناگون تولید می شود ، و عمدتا در دیوار چینی ، نماسازی و کرسی چینی ، کف سازی و کف پوشی به کار می رود .
دسته بندی : آجر بر حسب مواد خام استفاده شده در ساخت آن ،به انواع زیر تقسیم می شود : آجر رسی ، شیلی و شیستی : آجری که از پخت خشت خام رسی و یا از پخت خشت تهیه شده از شیل و شیست ( روش پرسی ) و در هر دو حالت ، در دمای حدود ۱۰۰۰درجه ی سلسیوس به دست می آید .
بر اساس استاندارد شماره ۷ ایران ،آجر رسی ساختمانی ،بر حسب نوع مصرف به گروه های زیر تقسیم می شود : آجر توکار : آجری که برای کارهای عمومی ساختمان مناسب است. این آجرها ، بر حسب محل مصرف ، به دو نوع باربر و غیر باربر منقسم و هرکدام نیز به دو دسته ی توپر و سوراخ دار درجه بندی می شود .
آجر نما : آجری که ،بدون نیاز به اندودکاری یا پوشش های دیگر ،مستقیما برای نماسازی به مصرف می رسد .این آجر دو نوع متعارف و پلاکی دارد . آجرهای نمای متعارف بر دودسته توپر و سوراخ دار و هرکدام ،بر حسب درصد جذب آب ، به دو درجه ی ۱و۲ تقسیم می شود . آجر نمای پلاکی نیز فقط ، بر حسب درصد جذب آب ، به دو درجه ی ۱و۲ تقسیم می شود .
آجر مهندسی : آجری با جسم متراکم و پر مقاومت که برای ساخت اعضای باربر مناسب است. این نوع آجر به دودسته‌ی توپر و سوراخ دار و هرکدام ،برحسب درصد جذب آب ، به دو درجه ی ۱و۲ تقسیم می شود .
آجر سبک : آجری که از رس ، لوم یا مواد رسی ، با افزودنی ها (مواد هوازا) یا بدون آنها قالب گیری و پخته می شود. چگالی ظاهری این آجر ها نباید بیشتر از ۱۰۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب باشد . مواد افزودنی نیز نباید، در دراز مدت ، اثر مخرب بر خواص آجرها داشته باشد .
آجر ماسه آهکی : آجری که از مخلوط ماسه ی سیلیسی یا سیلیکاتی ( یا سنگ خرد شده یا مخلوطی از این دو ) و آهک ، در بخار آب و گرما ، تولید می شود . خاکستر بادی ، سرباره ی کوره ی آهن گذاری و ،به طور کلی ، ضایعات صنعتی مناسب ، برای تهیه ی این نوع آجر ها به کار می روند . آجرهای ماسه آهکی معمولاً به صورت توپر و سوراخ دار به ابعاد آجر رسی ، یا مضاربی از آن ساخته می شود و ، بر حسب مقاومت فشاری ، دسته بندی می شود. آجر ماسه آهکی به رنگ خاکستری است و ، با افزودن مواد رنگی ، میتوان انواع رنگی آن را نیز تولید و در نمای ساختمان از آن استفاده کرد.
آجر بتنی : نوعی بلوک سیمانی توپر که از سیمان پرتلند ، سنگدانه های معدنی مناسب و آب تهیه می شود . برای بهره گیری از کاربرد ویژه ی آن، از افزودنی های مناسب استفاده می شود . این نوع آجرها ، بر حسب مقاومت فشاری و جذب آب، در دیوارهای خارجی و مصارف عمومی کاربرد دارند . از این نوع آجر ها در داخل و خارج ساختمان و همچنین به عنوان کف پوش نیز استفاده می شود .
استانداردهای آجر ویژگی ها : آجرهای رسی ، شیلی و شیستی ، باید دارای ویژگی های زیر باشد : – کاملا پخته ، یکنواخت و سخت باشند . مقاومت فشاری، میزان جذب آب و دیگر مشخصات آنها ، بر حسب نوع ، باید با استاندارد ملی ایران شماره ۷ تطبیق کند . – حداکثرمیانگین جذب آب آجر مهندسی درجه ی ۱و۲ به ترتیب باید ۱۲و۱۶درصد ، و آجر نما (متعارف و پلاکی) درجه ی۱و۲ به ترتیب ۱۸و۲۱ درصد باشد . – حداقل میانگین مقاومت آجر مهندسی درجه ی ۱و۲ به ترتیب باید ۳۵و۲۵ ، آجرنما (متعارف و پلاکی) درجه ی۱و۲ به ترتیب ۱۴و۱۲ و آجر توکار باربر و غیر باربر به ترتیب ۸و۴ مگاپاسکال باشد . – مصرف آجرهای کهنه ی کاملا تمیز در صورت داشتن ویژگی های استاندارد مانعی ندارد ، ولی بهتر است همراه با آجرهای نو و در پشت کار از آنها استفاده شود . – استفاده از تکه آجر ، شامل سه قد (سه چهارم آجر) ، نیمه (یک دوم آجر) ، چارک(یک چهارم آجر) و کلوک (پاره آجر) ، در بخش های درونی و پشت کار و در جاهایی که مصرف آجر درست (کامل) مقدور نیست ، مجاز است. – استفاده از آجرهای ترک دار ، کج و معوج ، گود و برجسته ، که انحنای گودی و برجستگی آنها از ۵میلی متر تجاوز نکند ، بی اشکال است ، مشروط بر اینکه تعداد آنها از ۲۰درصد کل آجرها تجاوز نکند . – مصرف آجرهای نما که دارای آلوئک یا ترک جزئی است ، تنها در پشت کار مجاز است .
ویژگی های آجرهای ماسه آهکی باید برابر استانداردهای معتبر باشد . آجرهای ماسه آهکی باید دارای ویژگی های زیر باشد : – ظاهر آنها تمیز ، یکنواخت و از ترک و مواد خارجی عاری باشد . – حداقل مقاومت فشاری آنها ۵ مگاپاسکال باشد . – استفاده از آجرهای ماسه آهکی در جاهایی که خطر یخ زدگی وجود دارد ، به شرطی مجاز است که پس از آزمایش یخ بندان (قرار دادن در معرض ۵۰دوره یخ زدن و آب شدن ) ، کاهش مقاومت فشاری آنها کمتر از ۲۰درصد باشد . – جذب آب آجرهای ماسه آهکی مورد استفاده در بخش های بیرونی ساختمان نباید از آن مقدار که تولید کننده اعلام کرده است ، بیشتر باشد . – ویژگی های آجرهای بتنی باید با استانداردهای معتبر مطابقت کند . آجرهای بتنی باید از ویژگی های زیر برخوردار باشد : – آجرهای بتنی مورد استفاده در دیوارهای خارجی حداقل باید دارای مقاومت فشاری ۲۴ مگاپاسکال باشد . – آجرهای بتنی برای مصارف عمومی باید دارای مقاومت فشاری ۵/۱۷ مگاپاسکال باشد .
آزمایش های استاندارد : آجر رسی : آزمایش های شیمیایی و فیزیکی آجر باید براساس استاندار ملی ایران شماره ۷ انجام شود . این آزمایش ها عبارت است از : اندازه گیری ابعاد ، تحدب و تقعر ، اندازه گیری مقاومت فشاری ، اندازه گیری جذب آب ، تعیین املاح محلول ، اندازه گیری مقاومت در برابر یخ بندان .
آجر ماسه آهکی : آزمایش های شیمیایی و فیزیکی این آجر باید بر اساس استانداردهای معتبر صورت پذیرد . این آزمایش ها عبارت است از : تعیین ابعاد ، رواداری و شکل ، اندازه گیری چگالی خشک ، اندازه گیری مقاومت فشاری ، اندازه گیری جذب آب ، اندازه گیری مقاومت در برابر یخ بندان .
آجر بتنی : آزمایش های شیمیایی و فیزیکی این آجر باید براساس استانداردهای معتبر انجام شود . این آزمایش ها عبارت است از : تعیین ابعاد و رواداری ، اندازه گیری مقاومت فشاری ، اندازه گیری جذب آب ، اندازه گیری جمع شدگی خشک خطی .
استانداردهای مرجع – استاندارد ملی ایران شماره ۷ ، ” آجر رسی – ویژگی و روش آزمون ” . – استاندار ملی ایران شماره ۱۱۶۲ ، ” خاک رس جهت ساخت آجر رسی – ویژگی ها و روش های آزمون ” .
ایمنی ، بهداشت و ملاحظات زیست محیطی – در فرآیند آجر کاری در ساختمان ، برای حفظ محیط زیست ، توجه شود که در عملیات کارگاهی مانند اندازه کردن ، برش ، ساب حداقل دور ریز انجام شود . توصیه می شود ، برای کاهش دور ریز ، از آجرهای نیمه و سه چهارم تولید شده در کارخانه استفاده شود . – بریدن آجر در کارگاه ساختمانی باعث آلودگی هوا می شود .
سازگاری – از مصرف آب شور برای شستن اجزای آجرهای چیده شده با ملات سیمانی باید خودداری شود. – از پاشیدن گچ بر روی اجزای آجری که با ملات سیمانی چیده شده است ، به خصوص در مناطق مرطوب ، باید خودداری شود. – هنگام اجرای ساختمان ، از قرار دادن مستقیم مصالحی که در برابر رطوبت فساد پذیرند (مانند چوب) بر روی آجر باید خودداری شود.
بسته بندی ، حمل و نگهداری – آجرها ی مهندسی و نما باید روی طبق (پالت) چوبی و با پوشش نایلونی بسته بندی شوند . – بارگیری ، حمل و باراندازی انواع آجر باید با دقت انجام شود ، تا ضایعات آنها به حداقل ممکن برسد. – آجرها ، هنگام حمل و نقل ، باید به صورتی بسته بندی یا چیده شود که از ایجاد ضایعات جلوگیری کند . – آجرها را باید در محل تمیز و سرپوشیده به طور جدا از هم دسته بندی کرد و آنها را از خاک ، مواد مضر ، رطوبت و یخ و برف دور نگه داشت .

تعریف آجر فراورده های ساختمانی است که در گونه های رسی ، شیلی و شیستی ، ماسه آهکی ، بتنی و شکل های گوناگون تولید می شود ، و عمدتا در دیوار چینی ، نماسازی و کرسی چینی ، کف سازی و کف پوشی به کار می رود . 
دسته بندی : آجر بر حسب مواد خام استفاده شده در ساخت آن ،به انواع زیر تقسیم می شود : آجر رسی ، شیلی و شیستی : آجری که از پخت خشت خام رسی و یا از پخت خشت تهیه شده از شیل و شیست ( روش پرسی ) و در هر دو حالت ، در دمای حدود ۱۰۰۰درجه ی سلسیوس به دست می آید .